• Etalagebenen

  • Etalagebenen is de volksterm voor ‘claudicatio intermittens’. De oorzaak hiervan is de aandoening perifeer arterieel vaatlijden (PAV). Bij deze aandoening zijn de slagaders in de benen vernauwd, waardoor te weinig zuurstof naar de spieren wordt aangevoerd. Hierdoor ervaart men krampachtige pijn of een doof gevoel in het been tijdens en na inspanning. Deze pijn treedt vaak op in de kuiten, maar kan ook in de bovenbenen of bilspieren optreden. Na rust verdwijnt de pijn, vanwaar de term etalagebenen: patiënten proberen de pijn te maskeren door noodgedwongen de etalage van een winkel te bekijken. In Nederland wordt geschat dat ruim 19% van de 55-plussers lijdt aan een vorm van PAV.

    Etalagebenen worden veroorzaakt door  slagaderverkalking (ofwel atherosclerose). Bij slagaderverkalking worden de wanden stugger en dikker, waardoor vernauwingen optreden. Deze verdikkingen, ook wel plaques genoemd, worden veroorzaakt door een opeenhoping van gladde spiercellen en cholesterol. Door de vernauwing in de slagaders van en naar de benen, gaat het bloed trager stromen en ontstaat er een zuurstoftekort in de beenspieren bij inspanning. Hierdoor ontstaan de klachten in de benen bij etalagebenen. Slagaderverkalking is in principe een ouderdomsziekte. Het verloopt geleidelijk, waardoor de meeste mensen er pas op latere leeftijd last van krijgen. Het verkalken van de slagaders kan echter sterk versneld optreden door een aantal factoren als roken, een te hoog cholesterolgehalte (en ongezonde voeding), te weinig lichaamsbeweging en diabetes mellitus.

    Alhoewel de slagaders in de benen in het geval van etalagebenen zijn verkalkt, betekent dit niet dat de overige slagaders in het lichaam niet zijn aangetast. Slagaderverkalking wordt daarom ook wel een systeemziekte genoemd: alle slagaders in het lichaam kunnen worden getroffen. Zo kunnen bijvoorbeeld de kransslagaders, die het hart van bloed voorzien, en de halsslagaders, die de hersenen van bloed voorzien, zijn aangetast. Dit kan leiden tot verschillende uitingsvormen en klachten, maar de onderliggende oorzaak is identiek: het dichtslibben van de slagaders.

    Klachten bij etalagebenen
    De naam etalagebenen is tot stand gekomen door de pijn bij het lopen. Na een stukje lopen ervaart men zoveel pijn dat hij of zij een tijdje moet rusten. Het stoppen met lopen kan de indruk wekken dat men naar etalages kijkt, vandaar de naam etalagebenen. Na een paar minuten rust zakt de pijn die veroorzaakt wordt door de etalagebenen weer weg en kan er verder gelopen worden. De pijn in de benen ontstaat door een vernauwing of afsluiting van de slagader. Beenspieren hebben bij inspanning een stuk meer bloed en zuurstof nodig. Door de vernauwing of afsluiting die door etalagebenen veroorzaakt wordt, kan er minder bloed door de benen stromen. De bloedtoevoer en de zuurstofvoorziening schieten daardoor te kort. De krampende pijn wordt veroorzaakt door het gebrek aan zuurstof en het ontstaan van verzuring in de spieren. Etalagebenen op zichzelf zijn niet ernstig. Echter, slagaderziekte kan leiden tot ernstige ziektes, zoals een hartinfarct. Van de mensen met etalagebenen overlijdt ongeveer één op de vier mensen binnen vijf jaar aan een hartinfarct.

    De diagnose bij etalagebenen
    Naarmate men ouder wordt, komt slagaderverkalking bij alle mensen voor. Er zijn echter factoren die dit proces, en daardoor ook het ontstaan van etalagebenen, versnellen. Roken en diabetes zijn de grootste risicofactoren die bijdragen aan het ontstaan van etalagebenen. De arts zal dan ook zeker aanbevelen om deze risicofactoren voor etalagebenen aan te pakken. In het ziekenhuis wordt onderzocht waar de aderverkalking plaatsvindt. Dit kan onderzocht worden door te voelen of er nog pulsaties zijn in de knieholte en aan de zijkant van de enkel. Door middel van een enkel-armindex wordt ingeschat hoe ernstig de etalagebenen zijn. Aan de hand van de plaats waar de pijn optreedt, valt te zeggen waar de slagader vernauwd is. Het zuurstofrijke bloed komt van boven vanuit de benen gezien. Daarom zit de verstopping in de aanvoer altijd hoger dan de plaats van de pijn. De drie plaatsen waar de pijn zich voornamelijk voordoen zijn:

    1. in de bovenbenen, waarbij de pijn bij langer doorlopen uitstraalt naar de kuit. De etalagebenen zijn dan waarschijnlijk ontstaan door de vernauwing in de slagaders van de heupen, op de plaats waar de aorta vertakt in de twee bekkenslagaders;
    2. In de kuit. Waarschijnlijk zijn de etalagebenen ontstaan door de vernauwing in de slagaders in het bovenbeen boven de knie;
    3. Onderbeen en voet. De etalagebenen zijn dan waarschijnlijk ontstaan dor de vernauwing in de slagaders in het onderbeen.

    De behandeling bij etalagebenen
    De behandeling bij etalagebenen is erop gericht om de risicofactoren voor aderverkalking te verminderen en de problemen door de klachten te beperken. Sommige patiënten met etalagebenen hebben aan wandelen genoeg. Het is namelijk belangrijk te blijven bewegen, ook al krijgt u er pijn door. De bloedtoevoer in de benen verbetert door elke dag te wandelen. Het is belangrijk om een wandeltempo te kiezen, waardoor u last krijgt van de pijn vanwege uw etalagebenen. Door vaak te wandelen zal de pijn steeds verder afnemen. Bent u onzeker over de mogelijkheden om etalagebenen te behandelen, vraag dan bij een fysiotherapeut om advies en begeleiding. In het ziekenhuis krijgt u te horen of het voor u verstandig is naast de looptrainingen medicijnen te slikken tegen etalagebenen. Medicijnen kunnen de risicofactoren voor hart- en vaatziekten (zoals een hoge bloeddruk, hoog cholesterol en suikerziekte) beïnvloeden. Zelf kunt u ervoor zorgen dat u zo gezond mogelijk leeft. Door te stoppen met roken en een gezond gewicht aan te houden zullen de klachten van etalagebenen aanzienlijk verlaagd worden.

    Bij twijfel kunt u ook altijd via ons contact opnemen met een fysiotherapeut.

    Bron: https://www.fysiotherapieinformatie.nl/sb/etalagebenen/